اين وعده اى كه مىدهد شدنى نيست . * ( « إِنْ هِيَ إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَنَحْيا » ) * مرادشان از اينكه گفتند « مىميريم و زنده مىشويم » اين است كه يك عده از ما مىميرند ، عده اى ديگر به دنيا مىآيند و پيوسته اين چنينيم . * ( « وَما نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ » ) * يعنى براى يك زندگى ديگر غير از زندگى دنيايى زنده نمىشويم . و ممكن است اين جمله از كلام ايشان را حمل بر تناسخ كنيم . و تناسخ عبارت از اين است كه با مرگ يك فرد آدمى ، روح او از كالبدش بيرون آمده و به بدن يك فرد ديگر ، چه انسان و چه غير انسان حلول كند ، چون اين نظريه در ميان وثنى مذهبان ( مشركين ) شايع است ، و بسيارى از آنان تناسخ را به ولادت بعد از ولادت تعبير مىكنند ، ولى اين احتمال آن طور كه بايد و شايد با سياق آيات مورد بحث سازگارى ندارد . بار چهارم گفتند : * ( « إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ افْتَرى عَلَى اللَّه كَذِباً وَما نَحْنُ لَه بِمُؤْمِنِينَ » ) * و مقصودشان از اين جمله تكذيب آن حضرت در دعوى رسالت ، و آنچه كه دعوايش متضمن آن است مىباشد ، قبلا هم توحيد و معاد را انكار كرده بودند . و مرادشان از كلمه « نحن - ما » خودشان كه از بزرگان و اشرافند و عامه مردمشان مىباشند . همه را شركت دادند تا عامه مردم ايشان را متهم نكنند به اينكه شما ما را به شرك و انكار رسالت رسول دعوت كرديد . ممكن هم هست مراد تنها خودشان باشند ، نه عامه مردم ، و منظورشان اعلام نظريه خود بوده تا عوام هم به آنها اقتداء كنند . همه اين حرفها در اول آيات ، آنجا كه خدا اوصاف آنان را مىشمرد جمع و يك جا آمده بود ، و آن عبارت بود از انكار توحيد و نبوت و معاد ، و اتراف در زندگى دنيا . اين را هم بايد دانست اينكه در صدر آيات كه فرمود : * ( « وَقالَ الْمَلأُ مِنْ قَوْمِه الَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِلِقاءِ الآخِرَةِ وَأَتْرَفْناهُمْ ) * » جمله : « من قومه » را بر جمله * ( « الَّذِينَ كَفَرُوا » ) * مقدم ذكر كرد ، و در داستان سابق كه مىفرمود : * ( « فَقالَ الْمَلأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِه » ) * عكس اين را آورد ، براى اين جهت است كه ترتيب جمله هاى پشت سر هم ، يعنى « كفروا » و « كذبوا » و « اترفناهم » به هم نخورد ، و اگر هم بعد از همه جملات مىآورد فاصله زياد مىشد . * ( « قالَ رَبِّ انْصُرْنِي بِما كَذَّبُونِ » . ) * تفسير اين جمله در داستان سابق گذشت . * ( « قالَ عَمَّا قَلِيلٍ لَيُصْبِحُنَّ نادِمِينَ » ) * . اين جمله پاسخ پروردگار به نوح در استجابت دعاى او است . و پشيمان شدن قوم